قرمز همیشه انار نیست

برای تشخیص شعر ناب، هنر ناب، انسان ناب، جهان ناب کافی است آدم به قلبش رجوع کند، پیش از آنکه آن را با قواعد شعر، هنر، زندگی و جهان بسنجد. قلب برای زندگی بس است اما انسان هر روز بیش از پیش از آن غفلت می کند و به عقل و ذهنش متکی می شود. این پدیده حاصل دوری روزافزون ما از طبیعت و قطع پیوندمان با آن است.

چندی بیش از یکی از دوستان کتابی هدیه گرفتم به نام "قرمز همیشه انار نیست"، چاپ انتشارات هنر رسانه اردیبهشت، 1388. این کتاب مجموعه شعری است سروده ی رویا شاه حسین زاده. جالب آنکه تصویرگری کتاب هم کار اوست. و اینک چند قطعه از این مجموعه :

کلمات

گاه چنان مهربان اند

که تمام تلخی این کره ی بزرگ را

در کام تو شیرین می کنند

و

گاه

چنان بی رحم که

چون تیغی در قلبت فرو می روند.

کلمه مهربانی بودی

اما

در قلب منی

حالا.

***********

بعضی از آدمها

فقط

یک اسم اند

در شناسنامه تو،

بعضی اسم ها اما

شناسنامه ی تو اند.

***********

سناریو را
نوشت.

صحنه

آن قدر تاریک بود که

من هنوز

نقشم را نخوانده
دارم

سی ساله می شوم.

************

شعر ناب از دل بر می آید و بر دل می نشیند.

کتاب خوانی - جان جهان

دو هفته پیش به جلسه کتابخوانی گروهی از بانوان فرهنگی دعوت شدم که کتاب "جان جهان" را خوانده بودند و بنا بود درباره آن صحبت کنند. البته من هم خیلی دوست داشتم بدانم کسانی که کتاب را خوانده اند چه نظری درباره اش دارند. درست است که من نویسنده کتاب نیستم بلکه در وهله نخست خواننده آن هستم، اما دلیل انتخاب آن برای ترجمه این بود که جان جهان را کتاب قابل تاملی یافتم. بنابراین کنجکاو بودم بدانم دیگران چه برداشتی از آن دارند.

با وجود نظرات مختلف در مورد جزئیات کتاب می توانم بگویم برداشت کلی و نهایی به هم نزدیک بود. تقریبا همه روند مشترک سیر روحی و عقیدتی انسان را که در زندگی والتر، قهرمان داستان، توصیف می شود به گونه ای تجربه کرده و آن را واقعی می دانستند. عده ای به تلخی زبان نویسنده اشاره کردند، برخی پایانش را دوست نداشتند. به علاوه به جنبه های مختلفی که نویسنده به آنها توجه کرده اشاره کردند از جمله مسائل تربیتی، مسائل روانشناختی، سیاسی، مذهبی و غیره. ضمن اشاره به پاره ای موارد که در نظرشان مبهم و یا متناقض بود.

در پایان این گردهمایی بسیار خرسند بودم که با جمعی از آموزگاران و دبیران این مرز و بوم آشنا شده ام که به صورت مستمر و پیگیر کتاب می خوانند و به نقد و بررسی آن می پردازند. به یقین برای آموزش و پرورش موثر دانش آموزان وجود چنین آموزگارانی که علاوه بر رشته تخصصی خود به ادب و فرهنگ نیز می پردازند بسیار لازم و ضروری است.

خانه پدری

آن شب باز هم کوچه پس کوچه های محله قدیمی مان را پشت سر گذاشتم و رفتم به خانه ایام کودکی ام. وقتی از سراشیبی کوچه پایین می رفتم دل توی دلم نبود. به در خانه که رسیدم چند بار کوبه را زدم. خیلی زود در باز شد. عمو جان در را به رویم باز کرد. چشمهایم با دیدنش از تعجب گرد شده بود. هیجان زده گفتم: "عمو جان شمایید! کی آمدید؟"
اما او بی آنکه پاسخی بدهد پشت به من کرد و از پله ها بالا رفت. وارد خانه شدم. همان ترکیب قدیمی را حفظ کرده بود. سمت چپ پلکانی که به طبقه دوم می رفتم، بعد آب انبار و به دنبال آن آشپزخانه. سمت راستِ راهرو، ایوان جلوی اتاق بزرگه و روبه روی آن حیاط قرار داشت و انتهای راهرو در سبز چوبی اتاق پشتی سر جایش بود. از راهرو وارد ایوان شدم. عمه بر تخت توی ایوان نشسته بود. سلام کردم و او با لبخندی جوابم سلامم راداد. بعد رفتم توی اتاق بزرگه و دیدم بابا رو به روی تاقچه ایستاده و عکس دادش را تماشا می کند.
صدایش زدم اما انگار صدایم را نشنید. تا خواستم بروم جلو و بغلش کنم، صدایی از داخل حیاط توجه ام را جلب کرد. رفتم تو حیاط و دیدم ماهی های قرمز و طلایی اند که توی حوض دایره ای شکل وسط حیاط بالا و پایین می پرند و سرو صدا راه انداخته اند. چهار تکه باغچه لچکی دور حوض پر بود از گلهای مینا و میمون و اطلسی، و دو تا بوته گل محمدی هم در آن میانه عطرافشانی می کردند. فهمیدم که عمو جان هنوز هم خوب به گلها می رسد. چقدر دلم برای این خانه و آدم هایش تنگ شده بود. رو کردم به طرف درخت سیب و دیدم هنوز لنگه دمپایی ام آنجاست. برگشتم به طرف اتاق بزرگه، اما همین که پایم را داخل اتاق گذاشتم زنگ ساعت به صدا درآمد و من را از آن خانه قدیمی و رویاهایش به خانه خودم برگرداند.

روز بعد، تمام طول روز ذهنم مشغول رویای شبانه ام بود. چندمین باری بود که خواب خانه پدری را می دیدم. خانه ای که در آن متولد و بزرگ شده بودم. خانه ای که یاد عزیزان از دست رفته و خاطرات ایام خوش کودکی را برایم زنده می کرد. با خودم عهد کردم که یک روز به آنجا بروم. دلم بدجوری هوایش را کرده بود.

بالاخره وقتش رسیده و امروز باید تصمیم را عملی کنم. بعد از عوض کردن چند تاکسی به حوالی خانه می رسم. از اینجا به بعد باید پیاده بروم. کوچه قهوه خانه ها چندان تغییری نکرده فقط بعضی از آنها نونوار شده اند. انتهای کوچه از پیچ کوچکی می گذرم. اینجا قبلا یک کودکستان بود، دو خانه و یک مغازه کوچک هم آن طرف بود . حالا باید دو تا پیچ دیگر را هم پشت سر بگذارم تا برسم به کوچه خودمان. دلم شور می زند. پیچ اول را پشت سر می گذارم، حالا طرح کوچه ای را که بعد از پیچ دوم به آن خواهم رسید در خیال مجسم می کنم: بعد از دو تا خانه یک هشتی است، همان هشتی که آن وقت ها بارها با ترس و لرز به تاخت ازش رد شدم. بعد از هشتی هم سقا خانه ی کوچکِ نرسیده به کوچه مان قرار دارد که تقریبا رو به روی کوچه تنگه است و بعد آستانه کوچه خودمان نمایان خواهد شد با گلهای اناری که از حیاط همسایه به بیرون سر کشیده اند.

با این خیالات می رسم به خم پیچ دوم و در جا خشکم می زند. اینجا دیگر کجاست؟ طرح خیالم یکسره فرو می ریزد. به جای کوچه باریکی که انتظارش را داشتم خیابان عریضی پیش رویم پدیدار می شود. پاک غافلگیر شده ام. همان طور که زنگ ساعت مرا از خواب پراند و به رویای شیرینم خاتمه داد، عبور از این پیچ هم تصویر ذهنی ام را شکسته و خواب بیداری ام را آشفته کرده.
ها... چه خوش خیال! گیریم که کوچه و خانه پدری دست نخورده پیدا کنم. اما بعدش چی؟ دیگر نه عموجان در را به رویم باز می کند، نه عمه تو ایوان، روی تخت نشسته و بهم لبخند می زند، و نه بابا تو اتاق ایستاده.
بی اختیار زمزمه می کنم: می رن آدما، آااا... از اونا فقـــــــ ـ ـ ط خاطره هاشـــــــ ـ ـ ـون، می مونه برجا !

جان جهان

جان جهان برنده کتاب فصل ِ دوره پاییز در بخش ادبیات کشورهای دیگر شد. مسلما این رخداد برای کسی که این کتاب را بسیار دوست داشته و هفت سال منتظر چاپش بوده، بسیار خوشحال کننده است.

آرزوی هر کتاب این است که خوانده بشود و برای اینکه بیشتر خوانده بشود باید دیده بشود. امیدوارم خوانندگان جان جهان بدون پیش داوری و با شکیبایی آن را تا به آخر بخوانند و زود درموردش نتیجه گیری نکنند. دوست دارم نظر شما را هم درباره اش بدانم.

به کرات در فلسفه و ادبیات فلسفی به عبارتِ جان جهان برمی خوریم. جان جهان همان عشق گسترده ای است که با توسل به رهایی، آگاهی، غمخواری و بخشش انسان را به ساحل آرامش می رساند.

وقتی کتابی را در کتابفروشی پیدا نمی کنیم

وقتی کتابی را در کتابفروشی پیدا نمی کنیم خیلی ساده می توانیم سراغش را از ناشر کتاب بگیریم. او می تواند کتابفروشی هایی را که کتاب مورد نظر را دارند به ما معرفی کند، بعلاوه می توانیم آن را مستقیما از طریق انتشارات تهیه کنیم،البته در صورتی که موجود باشد!